یکی از جدیدترین مقررات مربوط به چک، امکان صدور چک بهصورت اینترنتی است. چک الکترونیک کاملاً غیرکاغذی بوده و بهصورت سیستمی صادر، ثبت و منتقل میشود. در این شیوه، صادرکننده با صدور چک الکترونیک، مبلغی از موجودی خود را به دارندهی چک انتقال میدهد. از آنجایی که تمامی فرایند از لحظهی صدور، ثبت و تأیید بهصورت اینترنتی انجام میشود، به این نوع چکها، چک الکترونیک گفته میشود. در این مقاله از سایت دنیای وام قصد داریم به تعریف، انواع و کاربرد انواع چک الکترونیک بپردازیم.
چک الکترونیک یا چک دیجیتال چیست؟
جدیدترین نوع چکی که در سیستم مالی کشور وجود دارد، چک الکترونیک است. با توجه به اینکه مدیریت این فناوری با کمک سامانه چکاد انجام میشود، نام دیگر چک الکترونیک، چک چکاد نیز هست. چک الکترونیک از نظر کاربرد و کارایی مشابه چکهای کاغذی است، اما تفاوتهایی با آنها دارد؛ به این صورت که تمامی فرایندهای مربوط به این نوع چکها، از لحظهی صدور، پاس شدن، انتقال و … بهصورت اینترنتی انجام میشود و کاغذ بهطور کامل از فرآیند حذف شده است.
نحوه صدو و انتقال چک الکترونیکی
- ابتدا باید در اینترنتبانک یا همراهبانک مربوطه ثبتنام انجام شود.
- در مرحلهی بعد، دریافت امضای الکترونیک ضروری است که این بخش توسط بانک مرکزی انجام میپذیرد.
- سپس باید اطلاعات و توضیحات مربوط به معامله ثبت شود.
- پس از ثبت، چک بهصورت رمزگذاریشده و همراه با امضای الکترونیک برای دریافتکننده ارسال میگردد.
- در نهایت، دریافتکننده باید احراز هویت انجام دهد و پس از تأیید، مبلغ چک به حساب او واریز میشود.
از کدوم بانک چک الکترونیک بگیریم؟
طبق آخرین اطلاعات موجود، تا کنون ۱۴ بانک امکان صدور چک بهصورت الکترونیک را فراهم کردهاند. این بانکها عبارتاند از:بانک سپه، ملی، آینده، صادرات، توسعه تعاون، رسالت، ملت، گردشگری، پاسارگاد، رفاه کارگران، پارسیان، کشاورزی، تجارت و توسعه صادرات.
نکته مهم: لازم به ذکر است که دو بانک خاورمیانه و مسکن نیز در نظر دارند صدور چک بهصورت الکترونیک را به خدمات خود اضافه کنند.
انواع چک الکترونیکی
با توجه به مزایای فراوان چک الکترونیک، کاربرد آنها روزبهروز در حال افزایش است. بسته به نوع استفاده و نیاز مخاطب، میتوان انواع چک الکترونیک را به مواردی مانند چک تضمینی، بینالمللی، شرکتی و شخصی دسته بندی کرد.
بررسی ویژگیهای چک الکترونیک
با توجه به اینکه چکهای کاغذی علاوه بر تحمیل هزینههای مختلف، با ریسکهایی مانند جعل، سرقت و سوءاستفاده از چک همراه بودند، سامانه چکاد با هدف افزایش امنیت، سرعت، دقت و کاهش این مخاطرات راهاندازی شد. چک الکترونیکی از نظر ماهیت و اعتبار کاملاً معادل چک کاغذی است و تمامی قوانین و مقررات حاکم بر چکهای کاغذی در مورد آن نیز اعمال میشود. ولی دارای مزیت هایی است که در ادامه به آنها اشاره می کنیم.
کاهش هزینه مالی و زمانی
طبیعی است مراجعات حضوری به تمامی ادارات و بانکها، امری غیرضروری و زمانبر میباشد. ضمن اینکه با توجه به آلودگی هوای شهرها در ایران به خصوص در نیمه دوم سال، مراجعه حضوری به بانک و هزینه کارمزدها و… غیرمنطقی به نظر میرسد. پس در نتیجه استفاده از چک دیجیتال میتواند به صرفه جویی در زمان و هزینه شما کمک شایانی کند.
عدم محدودیت تعداد برگ چک
اگر شما هم از آن دسته افرادی هستید که در طول یک ماه پرداختهای زیادی مانند قسط های مختلف برای خرید تلویزیون، ماشین لباس شویی، لب تاب، گوشی و ..انجام میدهید، چک الکترونیک میتواند گزینهای بسیار مناسب و ایدآل برای شما باشد. زیرا دسته چک کاغذی بنابر گردش حساب شما، محدودیتی بین حدودا 5 برگ تا 200 برگ دارد، بنابراین در صورت اتمام دسته چک شما دوباره دچار چالش زمانی خواهید شد.
امنیت چک دیجیتال
با توجه به اینکه تمامی فرایند صدور و پردازش چکهای کاغذی بهصورت دستی انجام میگرفت، احتمال بروز خطا یا مشکل در آنها وجود داشت؛ برای مثال ممکن بود مبلغ چک به اشتباه نوشته شود و این موضوع باعث نیاز به پشتنویسی و اصلاح چک گردد. در حالی که در صدور چکهای الکترونیک چنین مشکلاتی رخ نمیدهد. تمامی فرایندهای مربوط به چک الکترونیک بهصورت دیجیتالی انجام میشود. این مراحل شامل ثبت اطلاعات دریافتکننده و صادرکننده، مبلغ چک و تاریخ صدور است. لازم به ذکر است که این نوع چکها نیازمند امضای الکترونیک در سامانهی چکاد هستند.
نقد کردن آنلاین چک الکترونیکی
چکهای الکترونیک را میتوان هم از طریق مراجعه حضوری به بانک و هم بهصورت آنلاین وصول کرد. وصول آنلاین برای افرادی که فرصت مراجعه به بانک را ندارند، گزینهای بسیار مناسب و کاربردی محسوب میشود. درحالی که برای وصول و نقد کردن چکهای کاغذی شما باید به بانک مربوطه مراجعه نمایید. در ضمن در این حالت هم زمانی چک شما در آن روز نقد میشود که بانک مبدا و مقصد چک یکی باشد، در غیر اینصورت واریز وجه به روز کاری بعدی موکول خواهد شد.
صرفهجویی در مصرف کاغذ
در این دنیای مصرفگرا و در زمانه اسراف و تحلیل منابع تجدیدناپذیر، با جایگزینی چک الکترونیک به جای دسته چک کاغذی، استفاده بی رویه از منابعی مانند چوب و کاغذ و همچنین از گسترش بی اندازه مواد پلاستیکی در طبیعت جلوگیری میشود.
سرعت
یکی از مهمترین مزایای چکهای الکترونیک در مقایسه با چکهای کاغذی، سرعت انجام امور مربوط به آنها است. این چکها در کمتر از چند ثانیه صادر شده و به سرعت به حسابهای بانکی منتقل میشوند. همچنین امکان نقد کردن آنها بهصورت آنلاین و فوری فراهم است.
قابلیت پیگیری
تمامی تراکنشهای مربوط به چکهای الکترونیک قابل پیگیری و رصد هستند، و این قابلیت باعث میشود از هرگونه سوءاستفاده جلوگیری شود و به نوعی با پولشویی مقابله گردد
سخن پایانی
چک الکترونیک یک جایگزین نوین برای چکهای کاغذی است که تمامی فرایندهای آن در بستر امن بانکی انجام میشود. وجود امضای دیجیتال باعث شده است هرگونه سرقت، جعل یا سوءاستفاده به حداقل برسد. در حال حاضر، ۱۴ بانک امکان صدور چک بهصورت الکترونیک را فراهم کردهاند. به دلیل استفاده آسان این چک ها بسیار مورد استقبال قرار گرفته اند. این چکها مزایای فراوانی دارند که در این مقاله از سایت دنیای وام به آنها اشاره شد.