یکی از اساسیترین اجزای معاملات مالی و اقتصادی، چک است به گونهای که اشخاص حقیقی و حقوقی در انجام تراکنشهای مالی خود به میزان زیادی از این ابزار استفاده میکنند. دارندهی دستهچک هنگام صدور چک برای انجام معاملات مالی، موظف است آن را در تاریخ درجشده وصول کند و در صورتی که به هر دلیلی مبلغ چک پرداخت نشود، چک برگشت میخورد.
در صورتی که چک برگشت بخورد، از نظر حقوقی برای صادرکننده آن مشکلات و درد سرهای زیادی به وجود میآید، در این مقاله از دنیای وام به بررسی نحوه استعلام چک برگشتی و رفع سوء اثر پس از آن خواهیم پرداخت. ضمنا جهت مطالعه بیشتر میتوانید مقاله پیامدهای سوءاستفاده از چک را نیز مطالعه بفرمایید.
درباره چک برگشتی صیادی
زمانی که یک چک توسط صادرکننده صادر میشود، دارندهی چک باید بتواند مبلغ مندرج در چک را در تاریخ درجشده روی آن وصول کند. در صورتی که به هر دلیلی امکان وصول مبلغ ذکرشده وجود نداشته باشد، چک به اصطلاح برگشت میخورد. امروزه با صدور چکهای صیادی، فرآیند ثبت و استعلام چکها بهسادگی انجام میشود؛ برخلاف گذشته که این فرآیندها بهصورت منسجم و سامانیافته انجام نمیشد.
برگشت چک چه زمانی اتفاق می افتد؟
- زمانی که موجودی کل حساب از مبلغ مندرج در چک کمتر باشد.
- در برخی موارد، ممکن است موجودی حساب کافی باشد، اما حساب بانکی از طریق مراجع قضایی مسدود شده باشد.
- اگر امضای صادرکننده چک مغایرت داشته باشد یا چک دارای خط خوردگی باشد.
- اگر به هر دلیلی صادرکننده درخواست کند که چک پرداخت نشود.
محدودیت های ایجاد شده با چک برگشتی
در صورتی که موجودی بانکی صادرکنندهی چک کمتر از مبلغ درجشده در چک باشد، چک برگشت میخورد. در این حالت، سابقهی چک برگشتی در بانک مرکزی ثبت میشود و برای صادرکننده محدودیتها و پیامدهایی به همراه دارد.
صادرکنندهی چک در این وضعیت با موارد زیر روبهرو میشود:
- امکان افتتاح حساب بانکی جدید نخواهد داشت.
- تمامی مبالغ موجود در حسابهای بانکی وی، تا سقف مبلغ چک، مسدود میشود.
- در صورت درخواست وام یا تسهیلات بانکی، تا زمان رفع این سوابق، هیچگونه پرداختی انجام نخواهد شد.
- دسته جدید صادر نمیشه
معرفی 6 راه برای رفع سوء اثر چک برگشتی صیادی
در صورتی که به سامانهی صاد۲۴ مراجعه کرده و وضعیت چک خود را بررسی کنید، وضعیت چک به رنگ قرمز نمایش داده میشود و تا زمانی که رفع سوءاثر از چک انجام نشود، این وضعیت باقی میماند.
برای رفع سوءاثر میتوانید از روشهای زیر اقدام کنید:
1. توافق با گیرنده ی چک و ارائه برگه چک به بانک
به برگهی چک، لاشهی چک نیز گفته میشود. اگر صادرکنندهی چک آن را به بانک تحویل دهد، بانک در قبال دریافت آن، رسیدی به صادرکننده ارائه میکند. در این شرایط، بانک با در اختیار داشتن لاشهی چک و ارائهی رسید، موظف است سوءاثر چک را رفع کند.
2. رضایت نامه محضری به جای لاشه چک
اگر به هر نحوی لاشهی چک در دسترس نباشد و امکان ارائهی آن به بانک وجود نداشته باشد، اما با این حال سوءاثر چک رفع شده و طلبکار مشکلی نداشته و رضایتمند باشد، در این صورت میتوان یک رضایتنامهی محضری از دفتر اسناد رسمی تهیه و به بانک ارائه کرد. بانک نیز بدون نیاز به لاشهی چک، اقدام به رفع سوءاثر خواهد کرد.
3. نامه رسمی از مراجع قضائی یا ثبتی
در صورتی که دارندهی چک از مراجع قضایی اجراییه دریافت کرده باشد، صادرکننده میتواند با پرداخت مبلغ چک در همان مراجع، نسبت به ابطال اجراییه اقدام کرده و نامهی مربوطه را دریافت کند.
4. اثبات پرداخت شدن چک و حکم برائت
اگر صادرکنندهی چک در مراجع قضایی ثابت کند که پیشتر مبلغ چک را پرداخت کرده و بدهکار نیست، در این صورت با دریافت حکم برائت از مراجع قضایی یا ثبتی میتواند از بانک درخواست رفع سوءاثر (برداشت سوءحساب) کند.
5. مسدود کردن مبلغ چک در حساب
یکی دیگر از روشهای رفع سوءاثر چک، مسدود کردن مبلغ چک در حساب بانکی است. به این صورت که پس از مسدود شدن مبلغ، سه روز بعد ذینفع میتواند برای برداشت وجه اقدام کند و بانک نیز سوءاثر چک را رفع میکند.
6. سه سال از تاریخ برگشت چک سپری شود
اگر با استفاده از پنج روش قبلی امکان رفع سوءاثر چک برگشتی وجود نداشته باشد، میتوان از گذشت سه سال از تاریخ برگشت چک استفاده کرد. به این ترتیب، چنانچه در مدت سه سال دارندهی چک به هیچیک از مراجع قضایی مراجعه نکرده و شکایتی ثبت نکرده باشد، صادرکنندهی چک میتواند با مراجعه به بانک نسبت به رفع سوءاثر چک اقدام کند.
رفع سوء اثر چک در بانک های مختلف
یکی از اقداماتی که در مورد چکهای برگشتی در تمامی بانکها مشترک است، مسدود کردن حساب بانکی است، اما سایر اقدامات ممکن است بین بانکها متفاوت باشد. بهعنوان مثال:
- در بانک سامان میتوان با ارائه لاشه چک و رضایتنامه رسمی نسبت به رفع سوءاثر چک اقدام کرد.
- در بانک رسالت، تمامی مراحل مربوط به رفع سوءاثر چک به صورت مجازی انجام میشود.
- در بانک ملت، رفع سوءاثر چک از طریق واریز موجودی به حساب، ارائه رضایتنامه از بدهکار، واریز مبلغ چک به حساب سپرده با مسدودی ۲۴ ماهه و یا گرفتن تأییدیه از مراجع قضایی امکانپذیر است.
- در بانک ملی نیز میتوان با واریز موجودی و مسدود کردن آن به مدت ۲ سال، ارائه لاشه چک و رضایتنامه نسبت به رفع سوءاثر اقدام کرد.
مدت زمان رفع سوء اثر چک برگشتی
اگر به هر دلیلی چک برگشت بخورد بانک موطف است تمامی اطلاعات ثبت شده در سامانه های مربوط را در اختیار دارنده ی چک قرار دهد تا نسبت به رفع سوءاثر آن اقدام کند. پس از انتخاب یکی از روش های ذکر شده برای رفع سوءاثر چک در بازه ی زمانی 7 الی 10 روز این سوابق باید پاک شوند.
شرایط دریافت دسته چک با وجود چک برگشتی
گاهی برگشت چک بصورت عمدا و با هدف کلاهبرداری صورت نگرفته نمی گیرد، اگر دارنده واحد تولیدی اقتصادی هستید، با داشتن شرایط زیر می توانید اقدام به دریافت دسته چک جدید کنید.
- اگر برای کسب و کارتان اطلاعات مالیاتی ثبت شده باشد مانند برگ اظهارنامه ی مالیاتی
- داشتن مستندات مربط به واریز حق بیمه برای کارمندان در سازمان تامین اجتماعی
- داشتن واحد تولیدی و اقتصادی که دسته ی چک سبب تسهیل آن می شود
- داشتن نیروی کار در واحد تولیدی که سبب اشتغال زایی می گردد که این تعداد در یکسال بیشتر از 100 نفر باشد
موارد مهم در خصوص رفع چک برگشتی
در خصوص رفع سوءاثر چک، رعایت چند نکته میتواند فرایند را سریعتر و آسانتر کند. این نکات شامل موارد زیر است:
- هر چه سریعتر نسبت به پرداخت چک اقدام کنید تا دردسرها و اثرات منفی آن کمتر خواهد بود که این بازه ی زمانی بین 24 ساعت تا 10 روز است. پیشنهاد می گردد اگر تا ظرف یک هفته اقدام به رفع سوء اثر چک نشود حتما با بانک تماس بگیرید.
- در خصوص هزینه ی رفع سوء اثر چک بطور واضح و شفاف ذکر نشده است ولی در برخی از بانک ها مبلغی بین 10 الی 20 هزار تومان است.
- پس از پرداخت چک، اطلاعات را در سامانهی صیاد بهطور دقیق و صحیح ثبت کنید.
- اگر گیرندهی چک شکایتی در مراجع قانونی مطرح کرده است، از آن مراجع گواهی رفع محدودیت و مسدودی را دریافت و به بانک ارائه دهید.
سخن پایانی
چک یکی از رایجترین ابزارهای پرداخت است که از نظر امنیت در وضعیت مناسبی قرار دارد، اما همچنان ممکن است مشکلاتی برای آن ایجاد شود.
بنابراین آشنایی با جنبههای حقوقی چک برای افرادی که از آن استفاده میکنند، ضروری است. یکی از این مشکلات، برگشت چک است که آثار حقوقی قابل توجهی دارد. از مهمترین این آثار، ثبت سابقه برگشت چک در سامانه بانک مرکزی است و تا زمان رفع سوءاثر، وضعیت چک همچنان بهصورت منفی باقی میماند.
پس از برگشت چک، صاحب حساب با محدودیتهایی مواجه میشود. حتی در این شرایط شرکت دنیای وام یکی از مجموعههای معتبر در زمینه ارائه وام با چک برگشتی است و امکان استفاده از مشاوره رایگان را نیز فراهم کرده است.